Hè gaan jullie verhuizen naar Frankrijk? Veel nieuwe inwoners van Culemborg zullen deze opmerking te horen hebben gekregen. Niet zo gek als je in de nieuwbouwwijk Parijsch gaat wonen.
In de prehistorie en in de Romeinse tijd was dit gebied al bewoond. Bij Lokkershoek zijn bij archeologische opgravingen zowel vondsten gedaan uit de ijzertijd als uit de Romeinse tijd. De Betuwe was immers lange tijd de grens (de Limes) van het Romeinse Rijk. Mensen, veelal boeren, bouwden hun eenvoudige hoeven vooral op de zogenaamde Schoonrewoerdse stroomgordel. Dit is een verhoging in het landschap, die ontstaan is door rivierafzettingen uit de tijd toen de Rijn nog vrij meanderde door het landschap. Met de ineenstorting van het Romeinse Rijk en het verdwijnen van de Romeinse troepen voor de verdediging van het Rijk was er lange tijd ook nauwelijks sprake van enige menselijke activiteit in de Betuwe.
In de elfde eeuw begon men met de ontginning van het gebied ten westen van Culemborg. De rivier de Lek was bedijkt en de gronden binnendijks overstroomden niet meer. Zo ontstonden de polder Goilberdingen - tussen de Prijsseweg en de Goilberdingendijk - en de polders Hoge Prijs en Lage Prijs ten zuiden van de Prijsseweg. Om boeren te verleiden zich in dit gebied te vestigen werd vermoedelijk voor de exotische klinkende naam Parijsch gekozen. Net als de polder Pavijen, die verwijst naar de Italiaanse stad Pavia.
In 1284 werd door o.a. de heren van Vianen en Everdingen de Diefdijk aangelegd. Deze dwarsdijk moest er voor zorgen dat het overtollige water uit de Betuwe niet langer naar de lager gelegen Vijfheerenlanden en de Alblasserwaard stroomde en daardoor de Hollandse steden bedreigde. Het gevolg was echter dat het gebied ten oosten van de Diefdijk, ons gebied dus, slecht kon afwateren. De polders Lage Prijs, Pavijen en andere met veel moeite en mankracht drooggelegde gebieden bleven in de herfst en winter lang en regelmatig onder water staan. De boerderijen uit deze polders werden verplaatst naar de Nieuwstad, de zuidelijke uitbreiding van de stad Culemborg.
De huidige wijk Parijsch ligt - zoals we zien - eigenlijk in de polder Goilberdingen. De wijk Hoge Prijs ligt wel in de gelijknamige oude polder. De Lage Prijs ten westen van de Oude Vliet, het vroegere afwateringskanaal dat nu van de Prijsseweg langs het Parc Beaugarde loopt, is niet bebouwd.
Huib Clarisse
Voorzitter historisch Genootschap Voet van Oudheusden